Өчигдөр үдийн хойно А.Сүхбат аварга уруу утасдлаа. Өнөө найрааны эсрэг тэмцэл юу болж байна. Өөр сонин сайхан юу байна гэж үгэнд дурласан хэрэг.
-Байна уу. “Өдрийн сонин”-оос ярьж байна. Та хаана явна вэ?
А.С.-Шаргаморьтоос дөнгөж гарч явна. За тэгээд “Өдрийн сонин”-оор юу байна
-Ажил явж байна. Ойрд бөх, морины галаар ордог ажилтай. Таны тэмцээд байгаа бөхийн найрааны асуудал юу болж байна даа?
-А.С.-Танай сонинд өөрийн санал бодлоо бичиж тавьснаас хойш хүмүүс их хандсан. Дэмжиж байгаагаа илэрхийлж мессеж хүртэл бичиж байна. Ер нь монгол бөхийн ертөнц дэх энэ бусармаг үйлдэл ард түмний дургүйг хүргэсээр байгаа юм. Би өчигдөр хэрэг зориг болгож АТГ-ын дарга Ч.Сангарагчаатай уулзсан.
-Тэгээд та хоёр юу ярилцав?
А.С.-Багавтар яриа өрнүүлсэн. Ер нь бол хууль эрх зүйн талаасаа төвөгтэй зүйл байдаг юм байна. Хүмүүс нарийн мэдэхгүй зүйлс. Ер нь та манай гал уруу давхиад ирж чадах уу?
-Тэгье. Танай бөхийн гал ойрохон доо.
А.С.-За тэгвэл 2-лаа манай гал дээр уулзъя. Орой манай нутгийн зөвлөлийнхөн ирнэ. Ирэхэд нь би байж байхгүй бол болохгүй.
-Өчигдөр би АТГ-ын үүдэнд очлоо. Өөрийн санаагаа нэг, хоёр, гурав ... гээд дараалуулж бичээд очсон юм. Тэгсэн тус газрын даргын туслах нь оруулдаггүй. “Дарга иргэдтэй зөвхөн хоёрдах өдөр л уулздаг. Тийм болохоор та дараа ирж уулз гээд. ” Тэгэхээр нь хэллээ. Хоёр дахь өдөр танай дарга чинь өөр ажилтай болоод явчихвал яах юм гэж. Ингээд дарга уруугаа орж хэлэх шиг боллоо. Ингээд Ч.Сангарагчаа даргын өрөөнд орж уулзлаа. Миний ярих зүйл тодорхой байсан. Монгол бөхийн ертөнцөд байгаа энэ муухай авцаа, өгцөө, мөнгө төгрөгийн асуудал бол өнөөдөр бидний яриад байгаа өнөөх авилга хээл хахууль юмаа. Тийм болохоор энэ асуудлыг танай байгууллага анхааралдаа аваач ээ гэсэн утгатай зүйл хэлсэн.
-АТГ-ын дарга тэгээд юу гэх юм?
А.С.-Шууд хэлж байна лээ. Яг нарийндаа эрх зүйн талаасаа энэ начны найраа гэдэг чинь гэмт хэргийн субъектгүй болчихоод байгаа юм. Монголын Үндэсний бөхийн Холбоо гэж бөхчүүдийг нэгтгэсэн Төрийн бус байгууллагыг угтаа бөхчүүд сайн дураараа нэгдэж байгуулсан. Авилга өгч авалцжээ гэх юм бол нэгд МҮБХ нь бөхчүүдийн сайн дурын ТББ гэдэг утгаараа ийм төрлийн гэмт хэргийг хүлээх эрх зүйн чадамжгүй. Бас нэг асуудал бол бөхийн орчинд төр засгийн зүгээс зарлиг гаргаж цол олгохоос өөрөөр оролцоогүй юм гэсэн утгатай яриа бидний дунд бас болсон.
-Ер нь бол бөхчүүд даваагаа мөнгөөр худалдаж байгааг авилгалтай шууд хамаатуулж болохгүй гэсэн үг байна?
А.С.-Яг ч тэгж хэлээгүй л дээ. Эрх зүйн үндэс нь ийм юм байна гэж. Гэхдээ энэ талаар одоохондоо шууд ярьж болмооргүй санагдсан. “Өө авилга биш юм байна” гэж нэг хэсэг нь ойлговол яана. Гэтэл амьдрал дээрх нэг үнэн бол бахчүүдийн хоорондох авилга мөн. Гэхдээ энэ бол авилгалын гэмт хэрэг мөн гээд шууд барьж аваад хариуцлага хүлээлгэх эрх зүйн орчныг эхлээд бүрдүүлэх ёстой гэдгийг Ч.Сангарагчаа дарга хэлж байгаа юм.
-Бөхийн ертөнц дэх энэ муухайг устгах ёстой байдаг. Гэтэл ийм асуудал байна. Яаж шийдвэл зохистой талаар ярилцав уу?
-А.С.-Би хэлсэн л дээ. Ийм ил цагаан хэргийг барьж авахгүй юм бол яах гэж АТГ байгуулагдсан юм гэж. Миний бие үндэсний бөхд 20 жил барилдлаа. Энэ жилийн наадам дээр хууль хяналтынхан очиход мөнгө өгч авалцаж байгаа 20-30 хэргийг барьж авч чадна гэж. Ер нь эндээс харахад төрөөс зарлиг гаргаж бөхчүүдэд цол олгож байгаа нь эцсийн дүндээ шударга бус хэрэг болж байгаа юм.
-Яагаад?
-Яагаад гэвэл бөхчүүд ийм олон муухайн зүйл хийж байгааг Монолын төр мэдсээр байж цол өгдөг нь төр, ард түмнээ хуурсан хэрэг юм. Өнөөдөр МҮБХ гэж байгууллага юу хийж б айгаа юм. Юу ч хийхгүй байна шүү дээ. Ганц хийдэг ажлаа төрд алдчихсан. Тийм биз дээ. МҮБХ бол бөхчүүдэд уол олгодог л газар байсан шүү дээ. Бөхчүүдийн мөнгөний найрааг арилгаж, хуулийн хариуцлага хүлээх чадамжтай болгохын тулд улсын наадамд барилдах бөхчүүдтэй төрийн зүгээс гэрээ хийж болох юм гэж бодож суулаа. “Буянгийн Жагаа”-ийн тэр жил надад надад хэлсэн үг байдаг юм. Наадмын тэр муухай найрааг мэдэрч харсан хүний л үг л дээ. “Би ерөөсөө тэр улсын начин цолыг чинь авчихъя” гэж . Мөнгөтэй л хүн авдаг юм бол Буянгийн Жагаа бас авчих юм байна. Үүнээс илүү ард түмний бухимдал гэж байх уу. Ард түмнийхээ дургүйг хүргээд бөхчүүд цаашаа явж болохгүй. Эцэстээ үзэгчгүй болно. Үзэгчгүй спортын хувь заяа яах вэ. Ийм л зовлон надад байна.
П.Хашчулуун.
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.