МАЧХ-ны тэргүүн Г.Баасантай уулзаж ярилцлаа.
-Ерөнхийлөгчийн 170 дугаар зарлиг хэрэгжихгүй байгаа юм уу?
-Ерөнхийлөгчийн зарлиг хоёр заалттай гарсан. Нэг дэх заалтад тусгагдсан ахмад дайчдын тэтгэлгийг нэгдүгээр сарын 1-нээс олгоод явж байгаа. Үүнд ахмад дайчид болон манайхан баяртай байгаа. Хоёрдугаар заалтад ахмад дайчдад орон сууц буюу эсвэл түүнтэй адилтгах мөнгөн тэтгэмжийг нэг удаа олгоё гэсэн. Гэтэл энэ заалтууд зөрчигдөж байгаа. Юугаараа зөрчигдөж байна гэвэл мөнгөн тэтгэмж авах хүмүүсийн сонголтыг бүр мөсөн хаасан. Мөн орон сууцыг албан ёсоор заавал тендерт оруулж байж ахмад дайчдыг бүгдийг нэг байшинд оруулах асуудал яригдаж байгаа. Үүнд ахмад дайчид амьдрах орон сууцаа сонгох эрхээ алдаж, мөнгөн хэлбэрээр авах гэсэн өөрийн сонголтоо ч алдсан. Энэ нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигийг Засгийн газар зөрчсөн үйлдэл.
-Эхний хэсэг нь мөнгөө авсан уу?
-Ерөнхийлөгчийн 170 дугаар зарлиг сая 2009 оны нэгээс тавдугаар сард хэрэгжих үед 100 хүн хамрагдсан, үүнээс 80 хүн мөнгөө авч 20 хүн орон сууцаа авсан байгаа. Тэгэхээр цаашдаа яг энэ хэлбэрээрээ л явах ёстой, орон сууц авах нь орон сууцаа аваад, мөнгөө авах нь мөнгөө аваад. Бид ялгаварлан гадуурхсан хоёр хэлбэрээр зарлиг хэрэгжүүлж болохгүй гэсэн байр суурьтай байгаа.
-Тогтоолыг буруу хэрэгжүүлж байна гэсэн үг үү?
-Засгийн газрын 212 дугаар тогтоол дээр 35 сая төгрөгт багтаан өгнө шийдсэн. Өмнө нь Засгийн газар 72 дугаар тогтоолоороо 35 сая төгрөг буюу хоёр өрөө байр гэж тогтсон. Яагаад 35 саяар тооцож өг гэснийг 35 хүртэл гэж засах болов. Энэ нь дайчдад олгох мөнгө буурч, бөөнд нь шахсан ямар нэгэн компанийн байранд орно. Мөн байр өгөх хугацаагаа хойшлуулж байна. Ахмад дайчид маань Халх голын 70 жилийн ойгоор байрны асуудлыг нэг мөр болгоно гэж найдаж байсан. Гэтэл өнөө маргаашгүй болсон хэдэн хөгшдөд байр олгох нэрээр Засгийн газар дахиад л ямар нэгэн бизнесийн сүв хайгаад унаж байна. Монголын Засгийн газраас дандаа бизнесийн шийдвэр гардаг. Гэхдээ эх орныхоо төлөө цусаа урсгаж явсан хөгшчүүлээс хэдэн төгрөг унагах гэж оролдох нь нүгэл болно биз дээ. Бид төрийн өндөрлөгүүдэд зарлигийг заалтын дагуу хэрэгжүүлэхэд хяналт тавих шаардлагыг Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд болон холбогдох гурван яаманд тавьсан байгаа.
-Ахмад дайчдад бөөнд нь, тендерээр шалгарсан байрыг дараа жилээс өгөх нь бухимдал төрүүлээд байна уу?
-Бухимдаад зогсохгүй хардах үндэс бидэнд бий. Тендер булхай, луйврын аргаар явж байгааг бүгд мэднэ. Өнөөдөр “Боаярс констракшн” компани ахмад дайчдын орон сууцыг барих тухай яриад явж байна. Танай сонинд НХХЯ-ны түшмэл ямар ч тендер зарлаагүй гэж мэдэгдсэн. Тендер зарлах гээд байгаа шалтгаан нь энэ ч байж болно. Хөгшчүүл ганц өрөө байраа авахгүйгээр, ам бүл олонтой нь хоёр хямд хашаа байшин ч авч болно шүү дээ. 35 сая төгрөгөөр өөр амьжиргааны эх үүсвэртэй ч болж болно шүү дээ. Анх Ерөнхийлөгч зарлиг гаргахдаа энэ бүхнийг тооцсон байлгүйдээ, түүнээс Засгийн газраас дутуу сэтгээд хаа хамаагүй 35 сая гэсэн тоог тавиагүй гэж бодож байна. Засгийн газар хааяа нэг ард түмнийхээ алгыг тэнийлгэхдээ заавал нэг бизнес хавчуулдаг болж байна. Засгийн газар мөнгө олгохдоо ар гэрийнхэн нь мөнгөнөөс болж муудалцаж байна гэсэн шуугиан тарьж байгаа. Мөн хүүхдүүд нь мөнгийг нь хувааж идчихээд дахиад байраар хангахыг шаардах болно гэж ярьж байгаа. Засгийн газар ард түмэндээ дахин дахин туслаад байсныг би санахгүй байна. Хардаад байгаа бол хүүхдүүд нь баталгаа гаргаж өгч болно. Зарим ахмад дайчин мөнгөө аваад нэмж хоёр өрөө байр болгох хүсэлтэй байгаа. Өмнө нь ингэсэн тохиолдол бий. Мөнгө авна гэдэг нь өөртөө илүү боломжтой, үр дүнтэй хэлбэрээр ашиглах боломж олгож байгаа юм. Засгийн газар энэ боломжийг хааж болохгүй.
-Ахмад дайчид нэг жил хүлээх боломж байхгүй юу?
-Ахмад дайчид хамгийн залуу нь 85 настай. Тэд хорвоог олноороо орхиж байгаа. 2007 онд 378, 2008 онд 460, энэ он гарсаар цөөнгүй хүн нас барсан мэдээ бий. Ер нь бол НХХЯ, БХЯ 2009 онд амьд байсан ахмад дайчдын тоо, урьд нь байр авсан ахмад дайчдын тоо, зарлигт хамрагдсан ахмад дайчдын тоо, нэрийг хэвлэлээр ил тод зарлах ёстой. Эндээс олон зүйл тодорно. Нэг жишээ хэлэхэд НХХЯ-ны түшмэл 2008 онд 1816 ахмад дайчин байсан. Энэ тоо цаашид нэмэгдэх магадлалтай гэж байна. Энэ нь эсвэл нас барсан хүн эргэж босно. Эсвэл хэдхэн ахмад дайчдаа 70 болоход тоолж чадаагүй суугааг харуулж байна. Бүр муугаар бодвол байр өгөх сургаар нас барсан хүн сонгуульд саналаа өгдөг шиг юм болох гээд байна. Малын тоог ирэх жилийн төлтэй нь тооцдог түшмэдүүд эх орноо амиараа хамгаалсан хүмүүст ингэж л хандаж байна. Эдгээр хүмүүсийн амьдрал хоног, цагаар хэмжигдэж байна. Нэг жил гэдэг тэдэнд урт хугацаа. Харин ахмадуудад хугацаа бага байна.
-Хэрэв шаардлагыг хүлээж авахгүй бол яах вэ?
-Монголын чөлөөт ахмадын холбоо таван жилийн турш гудамны тэмцэл хийхдээ ахмад дайчдыг оролцуулдаггүй байсан. Харин одоо тэдний зүгээс зэмлэл ирж байгаа. Хэрэв хэдэн жилийн өмнөөс тэмцэж байсан хэдэн ахмад амьд байхдаа байртай болох байсан бол гэдэг. Надад хэлэх үг олддоггүй. Одоо ахмад дайчид тэмцэнэ гэдэг. Надад хориглох эрх алга. Тэд “Ямар ч хэлбэрээр тэмцэж чадна. Сумнаас айгаагүй бид суулт хийхээс ядарна гэж байхгүй” гэдэг. Ахмад дайчид энэ сарын 14-нийг хүртэл харна. Дараа нь ямар тэмцэлд шилжихийг хэлж мэдэхгүй. Тус тэмцлээс гарсан үр дагаврыг Засгийн газар хариуцна гэдгийг л хэлэх байна.
-Танай холбоонд хэдэн ахмад дайчин байдаг вэ?
-Тэдний тухай асуудлыг 2004 онд тавьж байхад 400 гаруй ахмад дайчид байсан. Эднээс 120 гаруй нь нас барчихаад байна. Мөн хөдөө орон нутагт албан ёсны бүртгэлтэй, тэмцэлд оролцдог 80 гаруй хүн бий.
Боловсрол:Дэлхийн хэмжээний мэргэжилтэй монгол залуус Шинэхэн сурагчиддаа хичээлийн хэрэгсэл бэлэгллээЦагдаагийн мэдээлэл:Траншейнд амьдарч байсан иргэд нэгнийхээ амийг хөнөөжээ Цагдаагийн байцаагчидад сургалт явууланаОнцгой байдлын газрын мэдээлэл:105-аас мэдээллэж байна Он гарснаар 90 хүн усанд осолджээАвилгалтай тэмцэх газрын мэдээлэл:Төрийн үйлчилгээ хувь хүмүүсийн бизнес болж буйг таслан зогсоохоор[...] АТГ БНХАУ-ын Авлигаас урьдчилан сэргийлэхгазар хамтын ажиллагааны[...]Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газар:Үдийн цай хөтөлбөрийн хүрээнд хүнсний 11 үйлдвэрт шалгалт явуулжээ Боловсролын байгууллагуудад хийсэн шалгалтаар 2585 зөрчил илэрчээ |
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.