Аливаа улс орны түүхэнд мартаж болохгүй үйл явдал түүхийн шар хуудаснаа тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг. Монгол Улсын хувьд 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал, 1921 оны ардын хувьсгал, 1961 онд НҮБ-ын бүрэх эрхт гишүүн болсон. Ерэн оны ардчилсан хувьсгал гээд бахархал болсон түүхэн үе олон. Эдгээрийн нэгэн адил 1990-ээд оноос эхлэлтэй өмч хувьчлалыг монголчууд мартаагүй. Өмч хувьчлал, хувьцаа гэдэг ойлголтгүй байсан монголчууд ягаан цэнхэр тасалбарын эзэн хэсэг хугацаанд ч гэсэн хувьцаа эзэмшигч болж үзсэн. Энэ үед хуучнаар Санхүүгийн техникум одоогийн Санхүү, эдийн засгийн дээд сургуулийн өмнө хууль ёсны бус “хөрөнгийн бирж” ажиллан одоогийн найман шарга валют арилжааны төв шиг үйл ажиллагаагаа явуулдаг байж. Энд ягаан, цэнхэр тасалбарынхаа ид шидийн мэдрээгүй олон ч хүн тасалбараа арилжсан гэдэг. Үүний дараа 1996 онд Ардчилсан нам төр барьж байхдаа “Төрийн өмчийн хороо”-г байгуулж мал сүргийг малчдад хувьчилж сүргийн тоо урьд байгаагүйгээр өссөн үзүүлэлт, улсын мэдэлд байсан зарим компанийн хүчин чадал сайжирч одоо манай улсын хөгжилд хувь нэмрээ оруулж байгаагаар нь хүмүүс зөвтгөх нь бий. Эдгээрийн нэг болох төрөөс хувьд шилжсэн “Улаанбаатар импекс”-ын хувьчлалыг эргэн сөхье. Нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргийн нутагт байрлах томоохон агуулахыг анх оросууд барьж, цэргийн хангамжийн агуулахаар ашиглаж байсан барилга. Үүний дараа “Улаанбаатар хотын нийтийн хоолны хангамжийн цэг” болон ашигласаар ирсэн юм. Гэтэл 1996 онд ашиггүй томоохон компаниудыг хувьчлах бэлтгэл ажил эхэлсэн. Ингээд компаниудыг доторх бараа бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмж, тухайн барилгын бүхий эд хогшлыг оруулснаар “Улаанбаатар импекс”-ийг 1,2 тэрбум төгрөгөөр үнэлж билээ. Үүнээс хойш хагас жилийн дараа тус компанийг дуудлага худалдаагаар оруулж, анхны үнийг 600 саяас эхлүүлсэн юм. Гэтэл улсдаа томоохонд тооцогдох агуулахыг үл таних этгээд 610 саяар өрсөлдөгчгүйгээр худалдан авсан. Ийнхүү тус компаний шинэ эзнийг хэн болохыг мэдэлгүй өнгөрөв. Харин гүйцэтгэх захирал нь гэх Түмэндэмбэрэл гэдэг хүн л үлдэгдэл бараа материал зэргийг борлуулах, ажилчдаа цалинжуулахаар олны өмнө ил гарна. Ингэж явсаар уг барилга солонгосчуудын мэдэлд очив. Харин тэд барилгаас үр өгөөжийг нь хүртэж чадалгүй “Анод” банканд дөрвөн сая долларын барьцаанд тавиад мартаж орхисон юм. Хэсэг хугацаа өнгөрсний дараа “Казино”-гийн хэргээр аавын хаалга татсан УИХ-ын гурван гишүүний нэг болох Б.Баттулга гэгч эр гэнэт “Улаанбаатар импекс”-ийн захирлаар нь ирсэн нь олныг гайхшируулсан юм. Хожим нь Б.Баттулга анх энэ компанийг худалдан авсан нууц ноёнтон” байсан гэх яриа гарлаа. “Анод” банканд солонгосчуудын тавьсан өрд нэг ч сохор зоос төлөлгүй энэ байгууллагын эзэн болсон хэмээн учир мэдэх хүмүүс ч ярьдаг. Тэрбээр одоо уг барилгыг “Номин холдинг” компанид худалдан өөрөө “Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ” компанийн захирлын албыг хажиж байгаа билээ. Энэ барилга өмч хувьчлалын шуурганд олон эзний гар дамжсан, тэнд байсан нэг ширхэг гэрлийн чийдэн ч үрэгдэлгүй сайн хадгалагдсан объектод тооцогддог юм билээ.
О.Энх
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.