Ж.Дэлгэрсайхан: Гадаад, дотоод өрийн дарамт нэмэгдсэнээс үүдэн валютын ханш өөрчлөгдөж байна

Түгээх    
2018-09-20 11:22:01 - Эдийн засаг

delgersaihanТөгрөгийн ам.доллартай харьцах ханш суларч байгаад эдийн засагчид ямар дүн шинжилгээ хийж буй талаар Эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхантай ярилцлаа.

-ТҮР ЗУУРЫН ХАНШИЙН ӨСӨЛТӨӨС ХАМГААЛАХ ЗОРИЛГООР НӨӨЦӨӨ АШИГЛАХ НЬ ИРЭЭДҮЙД ЭРСДЭЛ БИЙ БОЛГОДОГ- 

-Ам.долларын ханш өсч, 2500-г давлаа. Та энэ удаагийн ханшийн өсөлтийн суурь шалтгааныг хэрхэн харж, дүгнэж байгаа вэ? Уг нь валютын урсгал, ГВУН, алт худалдан авалт өсч байгаа гээд эдийн засагт олон эерэг үзүүлэлтүүд гарч байгаа шүү дээ. Гэтэл ханш юуны учир хөдлөх болов?   

-Монгол Улсын эдийн засгийн ихэнх үзүүлэлт болон валютын зах зээлтэй холбоотой дээрх үзүүлэлтүүд сайжирсан нь үнэн. Гэхдээ валютын ханш өөрчлөгдөж байгаад дараах үндсэн шалтгаанууд нөлөөлж байна. Үүний хамгийн гол урт хугацаанд бидний сайжруулж чадаагүй суурь нөхцөлүүд болох эдийн засгийн бүтцийг сайжруулж валютын тогтвортой орох урсгалыг бий болгоогүй байдал юм. Мөн 2016 он хүртэл эдийн засаг гадаад дотоод хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр хүчтэй унаж хямралын нөхцөл байдалтай байсан. Үүнээс шалтгаалж гадаад дотоод өрийн дарамт нэмэгдсэн байсан. Үүнээс үүдээд өнөөгийн валютын ханшийн өөрчлөлтийн богино хугацааны шалтгаанууд бий болж байна. Үүнд:

-2017 оноос эдийн засаг эргэн сэргэхийн хэрээр эдийн засгийн идэвхжил нэмэгдэж, бизнесийн болон өрхийн тодорхой хэсэгт долларын эрэлтийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйлс бий болсон. Энэ нь гадаад худалдааны тэнцэл, импортын өсөлтийн мэдээнээс харагдаж байна.

-Улс орны эдийн засаг сайжирч төсвийн тэнцэл эерэг гарч байгаа ч өмнө бий болсон өрийн дарамтаас шалтгаалж энэ орлого зарим талаар валютын урсгалыг бууруулах чиглэлд буюу өрийг дарах чиглэлд зарцуулагдаж байна.

-Сүүлийн үеийн нөхцөл байдалд сүүлийн үеийн өсөлт нь улирлын нөлөөлөлтэй холбоотой гэж бөгөөд 8-9 сард эдийн засаг, нийгмийн идэвхжил бий болдог болон газар тариалангийн салбартай холбоотой тоног төхөөрөмж, нефтийн бүтээгдэхүүний эрэлт нэмэгдсэн зэрэг шалтгаантай хэмээн үзэж байна.

Дээрх валютын ханшийг өдөөх шалтгаанууд байхад нөгөө талд нь орох урсгалыг гол нэмэгдүүлдэг гадаадын хөрөнгө оруулалт төдийлөн сэргэхгүй байгаа нь төлбөрийн тэнцлийг сүүлийн саруудад сөрөг утгатай болгож валютын нөөцөд нөлөөлөх хандлагатай болж байна.

-Ханш ингэж алгуур боловч бага багаар өсч байгаа энэ үед төв банк ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ?

-Төв банкны хувьд валютын ханшийн өөрчлөлтийг удирдахад оролцох боломжтой боловч бүрэн хяналтдаа байлгах боломжтой субъект биш гэж би хувьдаа үздэг. Учир нь валютын ханшийн өөрчлөлтийн дийлэнх шалтгаан нь мөнгөний захын гэхээсээ илүү макро эдийн засгийн шалтгаантай байдаг. Ийм нөхцөлд төв банкны зүгээс валютын захад өмнө нь дурьдсан суурь нөхцөлүүдийг сайжруулахад холбогдох байгууллагуудтай хамтарч, анхаарч ажиллахаас  өөрөөр хүчтэй нөлөөлөх боломж бага харагдаж байна. Нөгөө талаас мөнгөний бодлогын бусад арга хэрэгслийг ашиглаж валютын эрэлтийг өдөөхгүй байх арга хэмжээг авч болох юм. Энэ талаар Монголбанкнаас 2018 оны 3 сард авч хэрэгжүүлсэн ЗБНөөцийн хэмжээг төгрөгийн хувьд бууруулсан шийдвэр нааштай нөлөөлж байгаа гэж харж байна. Учир нь энэ шийдвэр гарснаас хойш буюу 2-р улиралд валютын хадгаламж буурсан үзүүлэлттэй байна

-Зарим хүмүүс төв банк яаралтай интервенц хийх хэрэгтэй. Тэгж байж, ханшийг бууруулж, иргэдийн амьжиргааг хамгаалах ёстой гэж байна. Интервенц хийх нь таны бодлоор шийдэл мөн үү? 

-Төв банкны валютын ханшид нөлөөлөх гол арга нь интервенц мөн. Тэр ч утгаараа нийтийн хүрээнд төв банкийг энэ арга хэрэгслийг ашиглах ёстой гэж үзэх хандлага байгааг буруутгахгүй юм. Харин миний хувьд энэ арга хэрэгслийг ашиглахын өмнө Монголбанкны валютын нөөц хангалттай түвшин байж чадаж байгаа юу? Суурь болон улирлын шалтгаантай өсөлтийг удаан барих боломжтой юу? гэсэн асуултуудад хариулттай байх ёстой гэж үзэж байна. Мөн одоо байгаа нөөцөөрөө ханшийг барих нь ирээдүйд ямар эрсдэлийг дагуулж болох эсэх нь дээрхээс ч чухал асуудал юм. Бид 2020 оноос хойш өрийн өндөр төлбөрүүдийг төлөх шаардлагатай байгаа бөгөөд тэр үед бидэнд одоо байгаагаас хэд дахин илүү валютын нөөцтэй байх шаардлага бий. Өнөөдөр түр зуурын ханшийн өсөлтөөс хамгаалах зорилгоор нөөцөө ашиглах нь ирээдүйд эрсдэлийг бий болгох талтай юм. Энэ бүгдийг тооцсоны үндсэн дээр Монголбанк валютын зах зээлд шууд оролцох оролцоогоо тодорхойлох нь зүйтэй гэж үзэж байна.

-Ер нь төв банк ханшийг хариуцана, хариуцахгүй гэх маргаан одоо ч үргэлжилж л байгаа. Энэ талаар таны бодол?

-Юуны өмнө валютын ханш юунаас хамаарч өөрчлөгддөг, хэн хариуцах тал дээр нэгдсэн ойлголттой болох нь чухал юм. Энэ талаар нэгдмэл үзэл баримтлал байхгүйгээс валютын ханшийн хөдөлгөөн нь Төв банктай холбоотой, Засгийн газар хамаагүй мэтээр бүх түвшиндээ ойлгож, ярьсаар байна. Дэлхийн жишгээр харахад валютын ханшийг Төв банк хариуцдаг, хариуцдаггүй хувилбар аль аль нь бий. Гэхдээ валютын орох, гарах урсгалын нийт бүтцээр харвал ханшийг бүрэн хариуцах боломж Төв банкинд байхгүй юм. Төв банк нь валютын нөөцийг хадгалах удирдах үүрэгтэйг дээр дурдсан. Нэмэгдүүлэх боломж нь алтны худалдан авалт болон гадаад активын удирдлагаар бараг хязгаарлагдана. Своп хэлцлийг ашиглан түр аргацааж байгаа боловч тэр нь гэрээний хугацаатай. Тэгвэл эдийн засагт валют орж гардаг маш олон урсгал байдаг бөгөөд түүнийг төрийн зүгээс нийгэм, эдийн засагт чиглэсэн цогц зөв бодлогоор хангах боломжтой харагддаг. Иймээс миний хувьд төв банк үнийг хянах чиглэлд ажиллах, валютын хувьд дэмжих үүрэгтэй оролцох нь зүйтэй гэж үздэг. Харамсалтай нь банкны салбарын эрх зүйн шинэчлэлийн хүрээнд хийгдсэн Төв банкны тухай хуулиар энэ асуудал төгрөгийн тогтвортой байдал хэмээн хуучин хэвээр үлдсэн бөгөөд хянах, хариуцах эзнийг тодорхойлоход бэрх байгааг эргэн харах нь зүйтэй болов уу.

-Монгол Улс 2020 онд томоохон гадаад төлбөрүүдээ төлөх ёстой. Үүнд бэлдэхийн тулд одооноос валютын нөөц хуримтлуулж байх ёстой юу?

-Хүлээгдэж буй их өрийг дарах валютын нөөцийг Монголбанк дангаараа алт худалдан авах замаар бүрдүүлэх боломжгүй юм. Үүний шалтгаан нь эдийн засагт энэ хэвээр валютын урсгалын сөрөг дарамт байсаар байвал бидний валютын нөөц тэр хэмжээнд нэмэгдэх боломжгүй юм. Иймээс өрийг дарахын тулд эдийн засаг, төсөв, мөнгөний бодлогыг хамтад зөв чиглүүлэх шаардлагатай юм. Эцэст нь бид зөв бодлого, эрх зүйн орчноор бизнесээ дэмжих замаар эдийн засгаа бүтэц, чанарын хувьд сайжруулж тогтвортой валютын тэнцвэрийг бий болгоогүй цагт валютын ханшийн асуудалтай байсаар байх болно.

Н.БАЯР



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 7

Зочин (43.242.243.214)
2018-09-20 15:12:35
Яг үнэн хэлчихлээ цалин нэмэх сул мөнгө хэрэгтэй учраас энэ ямарч үр дүнгүй туйлбаргүй багш нараас болж бид кармагаа сэгсрүүлэх байдалд хүрсэн

. (64.119.21.202)
2018-09-20 13:10:25
нэг л үнэн байна тэр бол МАН юуч хийж чадахгүй юм байна. чаддаг юм нь бүгдийг муулах муухай харагдуулах

Зочин (202.179.24.231)
2018-09-20 12:43:49
ОРЖ ИРСЭН ДОЛЛАР ОФШАРТ РУУ

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.193.172)
2018-09-20 12:25:30
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.193.172)
2018-09-20 12:25:29
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.193.172)
2018-09-20 12:25:29
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

Зочин (103.26.193.93)
2018-09-20 12:15:17
Валютын ханш ... !! Мэдээж , " эрдэнэт " уйлдвэрийн гадаад харилцаа хязгаарлагдчихаар ойлгомжтой биз дээ , ...- ууд ээ ?!

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-12-10 11:52:16 - Улс төр
Б.Эрдэнэцогт: МАН-ыг татан буулгах эсэхийг Улсын дээд шүүх тав хоногт шийдвэрлэнэ
2018-12-10 11:43:09 - Орон нутаг
Сайншанд сумын Зүүнбаян багт 50 хүүхдийн цэцэрлэг ашиглалтад орлоо
2018-12-10 11:42:09 - Спорт
Аваргууд гурав дараалан хожлоо
2018-12-10 11:32:16 - Нийслэл
Мэргэжлийн хяналтын газраас сэрэмжлүүлж байна
2018-12-10 11:31:01 - Улс төр
МАН-ын бүлэг хуралдаагүй байна
2018-12-10 11:27:24 - Байгаль Орчин
Өнөөдрөөс ихэнх нутгаар өдөртөө хүйтний эрч суларна
2018-12-10 11:21:05 - Улс төр
Ц.Амарсанаа, Б.Баярсайхан нар ажлаас чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгсөн ч ШИЙДВЭРЛЭХ БОЛОМЖГҮЙ нөхцөл байдал үүсчээ
2018-12-10 11:11:18 - Улс төр
Ерөнхийлөгч чуулганы хуралдаанд хаалттай мэдээлэл хийнэ
2018-12-10 11:02:08 - Эрүүл мэнд
Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд харьяалал харгалзахгүй үйлчлэхийг даалгав
2018-12-10 10:54:48 - Улс төр
Оны шилдэг багш нарыг энэ сарын 27-нд тодруулна
2018-12-10 10:38:40 - Хууль
“KFC” хоолны газарт согтуу иргэн БУУ гаргаж танхайрчээ
2018-12-10 10:38:13 - Орон нутаг
Сайншандад авто буудал ашиглалтад оржээ
2018-12-10 10:35:30 - Эрүүл мэнд
Зарим өрхийн эмнэлэг биохимийн болон цусны ерөнхий шинжилгээ авдаг боллоо
2018-12-10 10:11:15 - Эдийн засаг
ХХБанк ахин дөрвөн сургуулийн номын санг тохижуулж өглөө
2018-12-10 10:08:01 - Эдийн засаг
Онлайнаар хадгаламж барьцаалсан зээл авахад хүү багатай боллоо
2018-12-10 10:01:26 - Нийслэл
Баянхошуу, МҮОНРТ орчимд агаар ИХ БОХИРДОЛТОЙ байна
2018-12-10 09:00:40 - Улс төр
МАН-ыг татан буулгах талаар хэвлэлийн хурал зарлав
2018-12-10 08:59:43 - Байгаль Орчин
Улаанбаатарт 17 градус хүйтэн байна
2018-12-10 08:54:37 - Эдийн засаг
ӨДРИЙН СУРВАЛЖЛАГА: Өмнөд хөршийн ченжүүд Монголчуудыг ЦАГААН ХООЛТОН болгох нь
2018-12-10 08:51:36 - Улс төр
У.Хүрэлсүх, М.Энхболдын талын төлөөллүүд уулзсан ч ТОХИРОЛЦООНД ХҮРЧ ЧАДАЛГҮЙ САЛЖЭЭ
2018-12-10 08:51:33 - Энтертайнмент
Т.Цэнд-Аюуш: Аавууд нэгдэж “ТӨРӨХИЙН ОР”-ыг солих аян өрнүүлж байна
2018-12-10 08:02:02 - Хууль
Д.Будзаан: Нэг л цахим тоглоомны ард 100 хүүхэд донтож, эмчлүүлдэг
2018-12-10 07:57:17 - Спорт
М.Нандинцэцэг: Дэлхийн аваргын үеэр маш олон хүн “чиний нас болоод карьер дуусч байна” гэж хэлж байлаа
2018-12-10 07:52:18 - Энтертайнмент
Өнөөдөр хулгана өдөр
2018-12-09 16:35:29 - Хууль
Чех улсад ажиллах хүч зуучлах тусгай зөвшөөрөлтэй нэг ч Монгол компани байхгүй гэв
2018-12-09 16:28:06 - Байгаль Орчин
Хар ус нуур орчмоос таван автомашин архи, ундааны шил түүжээ
2018-12-09 16:23:19 - Энтертайнмент
Зая гэгээний тухай түүхэн дуулалт жүжиг маргааш нээлтээ хийнэ
2018-12-09 13:29:19 - Спорт
Шатар сонирхогчдын нийслэлийн аварга шалгаруулах тэмцээн үргэлжилж байна
2018-12-09 13:11:53 - Улс төр
Хойд Солонгосын Гадаад хэргийн сайд манай улсад айлчилж байна
2018-12-09 12:59:24 - Шар
Дэлхийн миссээр 26 настай Мексикийн гоо бүсгүй Ванесса Понсе шалгарлаа
2018-12-09 12:42:05 - Нийслэл
Нийслэлд 88 чиглэлд 944 автобус иргэдэд үйлчилж байна
2018-12-09 12:31:08 - Боловсрол
Ирэх хавраас ЭЕШ-ын дүн шалгалт өгсөн даруйдаа гардаг болно
2018-12-09 12:20:28 - Орон нутаг
Үенч суманд анх удаа цоохор ирвэс камерын дуранд өртжээ
2018-12-09 11:50:50 - Байгаль Орчин
Ирэх долоо хоногт ихэнх нутгаар өдөртөө 11-16 градус хүйтэн байна
2018-12-08 15:09:20 - Нийслэл
Хүн амын нягтрал ихтэй зургаан дүүрэгт газар олгохыг хориглолоо
2018-12-08 14:53:01 - Байгаль Орчин
Өнөө маргаашдаа хүйтний эрч өдөртөө бага зэрэг СУЛАРНА
2018-12-08 14:39:43 - Энтертайнмент
“Avengers”-ийн шинэ ангийн трейлэр цацагдлаа
2018-12-08 14:27:13 - Нийслэл
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ ирэх сараас 320 мянган төгрөг болно
2018-12-08 14:13:58 - Нийслэл
Хүүхэд хамгааллын төсвөөс 957.5 сая төгрөгийг урлагийн наадам, тэмдэглэлт өдөрт зарцуулжээ
2018-12-08 13:50:32 - Нийслэл
Төмөр замын гарам дээр автомашин галт тэрэгтэй мөргөлдсөн ОСОЛ 28 хувиар өсчээ
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-12-07 08:30:43 - Улс төр
Л.Энхболд, Г.Солтан, Д.Дамба-Очир тэргүүтэй гишүүдийг ЭРГҮҮЛЭН ТАТАХ бичиг УИХ-д ирэхээр БЭЛТГЭГДЖЭЭ
2018-12-07 17:24:18 - Шар
Жэки Чан эхнэрээ хуурч, хүүгээ зоддог байсан талаараа өөрийн номондоо бичжээ
2018-12-07 08:23:55 - Улс төр
Т.Аюурсайхан: УИХ-ын даргыг чөлөөлсний дараа Монголбанкны Ерөнхийлөгчийг огцруулах асуудал хөндөнө
2018-12-08 11:52:48 - Эдийн засаг
Улс төрийн тогтворгүй байдлаас болж ОУВС хөтөлбөрөө зогсоох эрсдэлд оржээ
2018-12-07 12:16:30 - Спорт
Залуу бөхөд гар хүрсэн А.Баасандорж сүмогийн дэвжээг орхихоор боллоо
2018-12-10 08:51:36 - Улс төр
У.Хүрэлсүх, М.Энхболдын талын төлөөллүүд уулзсан ч ТОХИРОЛЦООНД ХҮРЧ ЧАДАЛГҮЙ САЛЖЭЭ
2018-12-07 14:00:14 - Орон нутаг
Дорнод аймагт хүчингийн хэрэг эрс өсчээ
2018-12-10 09:00:40 - Улс төр
МАН-ыг татан буулгах талаар хэвлэлийн хурал зарлав
2018-12-07 12:40:49 - Улс төр
О.Баасанхүү: Гурван гишүүнд яллах дүгнэлт үйлдсэн нь үнэн
2018-12-08 10:11:16 - Эрүүл мэнд
А.Цэнджав: Өсвөр насны хүүхдүүд “Хэн нь олон СОРОНЗ залгих вэ” гэсэн утгатай аян өрнүүлж эрүүл мэндээрээ хохирч байна