Усаар баяжсан “Вояж” компани усны тоолуур огт хэрэглэдэггүй

2013-01-31 08:18:22 - Нийслэл

-ӨДӨРТ ДУНДЖААР 15 ТОНН УС СУЛ АСГАРЧ БАЙНА-

Усны төлөө амиа ч өгөхөөс буцахгүй эмгэнэлт дүр төрх дэлхийн цөөнгүй оронд нүүрлэж, аюулын харанга дэлдэж буй. Манайхны хувьд байгаль орчинтойгоо зүй зохистой харьцаагүйн харгайгаар хэдхэн жилийн дараа ундны усаа хүнээс гуйж, худалдаж авахгүй гэх баталгаа үгүй болсныг судлаач, эрдэмтэд анхааруулсаар ирсэн билээ.

“Гэм нь урдаа, гэмшил нь хойноо” гэдэг үг бий. Бид нэг л өдөр ус гэх рашаанаа барчихаад яах учраа олохгүй суухгүйн тулд одооноос хаа хаанаа анхаарлаа хандуулж, хэмнэлт хийх хэрэгтэй болжээ.

Монголд цэвэр ус үйлдвэрлэж түгээдэг 40-өөд аж ахуйн нэгжээс 20 орчим нь тогтмол үйл ажиллагаа явуулдаг ч чанартай нь бас цөөхөн аж. Анх алтан зоос бүхий бөглөөтэй цэвэр ус гарсан талаар сурталчилгаа түгээж, олны анхаарлыг татсан “Вояж” компани хамгийн цэвэр, ариун ус хэрэглэгчдэд түгээдэг хэмээн нэг хэсэг шуугиулж, ихээхэн хэмжээний ашиг олсон. Гэтэл тэр нь сүүлдээ худгийн ус болж араасаа багагүй асуудал дагуулж, шалгалт шүүлтэд орсон удаатай.

Тус компанитай холбоотой ийм нэг ноцтой мэдээлэл ирлээ. Арав гаруй жилийн тэртээ байгуулагдаж байсан тус компани “Мон лаа групп” ХХК-ийн охин компани. Өнөөдөр усны “буян”-аар Монголдоо томд тооцогдох аж ахуйн нэгжүүдийн нэг болж баяжиж, улмаар уул уурхайн салбарт хүч түрэн орж ирсэн гэж үзэх хүн байдаг. 

Усаар баяжихдаа бас л хууль бусаар ашиг орлого олсон байх юм. Албаны эх сурвалжийн мэдээлснээр тус компани газрын гүнээс татсан усаа шууд савладаг. Бүхэл бүтэн 12 жилийн турш газрын гүнээс ус олборлохдоо усны тоолуур ашиглаагүй. Түүгээр ч зогсохгүй улсад ус ашигласны татвар гэж огт төлөлгүй өнөөдөртэй золгожээ. Зах зээлийн эдийн засгийн үед үнэгүй юм гэж үгүй. Ус хэрэглэсэн л бол хууль журмын дагуу тоолуур хэрэглэж, ноогдох татвараа төлөх учиртай юм.

Дээхний нэгэн шалгалтад “Вояж” гүний ус, “Вояж” цэвэр усны нянгийн тоо 31-110-ын хооронд байсан нь тогтоогджээ. Уг нь бичил амь судлалын аюулгүйн үзүүлэлт 20 байх ёстойг журамд заасан байдаг аж. Мөн эрдэс баялгийн найрлагын шинжилгээгээр савласан ус нь ундны усны шаардлагыг хангахгүй байгааг ч тогтоожээ.

Эрдэс бодисын агууламж хэт багатай савласан ус байнга ууж хэрэглэвэл кальци болон бусад элемент дутагдан яс сийрэгжих, бөөр, зүрхний дутагдалд орох, судасны нарийсалт, хатуурал нэмэгдэх, бамбай булчирхай өвчлөх эрсдэлд оруулдаг байна.

Байгаль орчны яам, Усны үндэсний хороо, Хүнс хөдөө аж ахуйн яам, Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын хамарсан шалгалтаар “Вояж” цэвэр усанд хүний биед зайлшгүй шаардлагатай эрдэс бодисын агууламж хэт багасч нэрмэл ус төдий болсныг тогтоожээ. Ер нь дан ганц “Вояж” гэлтгүй бусад цэвэр ус үйлдвэрлэдэг аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагаанд одоо нэг хяналт тавих цаг болжээ.

Цэвэр усныхаа саван дээр олон метрийн гүнээс гаргаж авдаг, хэд дахин шүүж цэвэршүүлсэн гэсэн үгс бичсэн байдаг нь бодит амьдрал дээр худал болж таардаг. Хэд хэдэн шалгалтын дүнд цэвэр усны орц, найрлага стандарт үнэн зөв бичигдээгүйг тогтоож байсан билээ.

Дашрамд дурдахад, манай үйлдвэрүүд нэг литр ус цэвэршүүлж байна гээд тэр хэмжээний усыг дахин ашиглахгүйгээр бохирт тооцон асгадаг байна. Хамгийн жижиг үйлдвэр л гэхэд өдөрт 15 тонн ус цэвэршүүлэхийн тулд 15 тонн ус асгадаг гээд бодохоор манай улсын цэвэр усны нөөц хомсдоход ихээхэн нөлөөлж буй юм. Иймд ус хэмнэх талаар хаа хаанаа бодох л хэрэгтэй.

Э.ЭНХ-ЭРДЭНЭ