-ПОЛЬШ УЛС РУУ ХӨДӨЛМӨРИЙН ГЭРЭЭГЭЭР БАРИЛГА БОЛОН ОЁДЛЫН ЧИГЛЭЛЭЭР З САЯАС ДЭЭШ ЦАЛИНТАЙ АЖИЛД ЗУУЧИЛНА ХЭМЭЭН 38 ХҮНИЙГ ХИЛ ДАВУУЛЖЭЭ-

Сүүлийн жилүүдэд хилийн дээс алхаж ажил хөдөлмөр эрхлэх сонирхолтой иргэдийн тоо эрс нэмэгдсэн. Гадаадын 75 улсад 144.500 монгол хүн ажиллаж, амьдардаг гэсэн статистик бий. Тэдний 30 орчим хувь нь БНСУ-д аж төрж байгаа юм. Харь оронд амьдралын төлөө зүтгэж яваа эдгээр хүний мөн л 30 хувь нь “хараар” буюу хууль бусаар хөдөлмөрлөдөг байна. Хөгшин, залуу, хөдөө, хотынх гэлтгүй Солонгос руу хошуурах болсон гол шалтгаан нь ахиу цалин авах гэсэн хүслийн үүднээс хилийн дээс алхацгаадаг. Үүнээс үүдэж бусдад залилуулж хохирох, эд хөрөнгө, цаашлаад амь насаараа хохирох тохиолдол цөөнгүй гардаг билээ. Хамгийн сүүлд гэхэд Польш руу хөдөлмөрийн гэрээгээр ажил хийхээр гарсан иргэд харь газар хохирч байгаа талаарх мэдээлэл бидэнд ирсэн юм. Тус мэдээллийн мөрөөр бид энэхүү сурвалжлагыг бэлтгэлээ.

Тодруулбал, “Manpower standart” гэх Монголын компани олон нийтийн цахим сүлжээнд Польш улс руу иргэдийг хөдөлмөрийн гэрээгээр зуучилна гэсэн зарыг өнгөрөгч оны тавдугаар сараас эхлэн тараасан байна. Тус зарлалд, “Польш улс руу 1-3 жилийн хугацаатай барилгын ажлын гэрээгээр яаралтай 10 хүн гаргана. Карказ мужаан, бетон араматур, блок өрлөгө бригад байвал сайн байр хоол үнэгүй цалин “гурван сая”-аас дээш бүртгэлийн хураамж 500 мянга. Виз гараад гурван сая. Мөн эмэгтэй хувьцасны оёдлын үйлдвэрт 1-3 жилийн хугацаатай ажлын гэрээгээр оёдолчин гаргана. Цалин ур чадвараас хамаараад 800-1200 евро байр үнэгүй хүний тоо хязгаартай” гэх заруудыг цахимаар тараасан байна. Тус зарын дагуу холбогдсон эхний 29 иргэнийг өнгөрөгч оны тавдугаар сараас бүртгэж эхлэн улмаар арваннэгдүгээр сард “Manpower standart” компани Польшийн “Quality constructian” гэх компаний урилгаар Польшийн Колобжег хот руу гаргажээ. Тодруулбал, өнгөрөгч оны арваннэгдүгээр сарын 09-ний өдөр Польшийн хилээр, 16-ний өдөр барилгын ажилд оруулж эхэлсэн байна. Гэвч бодит байдал дээр гэрээ болон зарлалаасаа огт өөр нөхцөл байдал тэднийг угтсан байна.

Эмэгтэйчүүдийг оёдолчин, тогоочийн ажилд зуучилна гэсэн боловч тогооч оёдолчны орон тоо тэнд байгаагүй аж. Эр эмгүй бүгдийг нь гурван одтой зочид буудал барих барилгын ажилд оруулсан байна. Байр хоол үнэгүй гэх боловч хоол хүнсээр дутмаг, ажлын орчин нөхцөл хүнд, цалингийн урьдчилгаа ганц удаа өгөхдөө 1500 евро цалинтай дээд зэргийн барилгын инженерийн цалин амлаж байсан ч 1400-1500 золот буюу 500 доллар ч хүрээгүй байна. Нөхцөл байдал бишдсэнээс эхний ээлжинд очсон 29 хүнээс 12 хүн тухайн ажлыг нь орхиод зугтжээ. Тэдний дараа хоёрдугаар ээлжийн найман хүнийг “Manpower standart” компани өмнөх ажлын зарын дагуух арга чаргаараа татан аваачсан байдаг юм байна.

-ЭХНИЙ ЭЭЛЖИНД 29 ХҮН ИРСНЭЭС 12 НЬ ГЕРМАН, ШВЕД РҮҮ ЗУГТСАН-

Энэхүү мэдээллийн дагуу тухайн улсад амьдарч байгаа хүмүүстэй холбогдож энэхүү мэдээллийг олж авсан юм. Польшийн Колобжег хотод хөдөлмөрийн гэрээгээр гарсан Монгол иргэдэд ямар асуудал үүсээд байгаа талаар тэднээс тодруулахад, “Польшийн Колобжег хот нь 40 мянга гаруй хүн амьдардаг. Манайхаар бол Налайх дүүрэгтэй дүйцэхүйц. Ажил хөдөлмөрийн биш амралт, аялал жуулчлалын хот юм. Тэр хүмүүсийг энд өндөр цалинтай ажил хийхээр ирсэн гэхэд үнэхээр итгээгүй. Энэ хотод ажиллахаар 30 хүн ирэх ёстойгоос нэг нь шулуун гэдэсний хагалгаанд орсноор хоцорч 29 хүн ирсэн байсан. Тэдгээр хүмүүсээс хамгийн эхлээд 12 нь Герман, Швед рүү зугтаж гарсан байсан. Тэдэн дунд жирэмсэн эмэгтэй хүртэл байсан. Тавдугаар сараас эхэлж хөөцөлдсөн ажлынх нь виз арваннэгдүгээр сард бүтээд гараад ирэхээр жирэмсэн ч байсан хамаагүй зүтгээд хүрээд ирсэн байдаг.

Мөн зугтаж чадахгүй, хараар хөдөлмөр эрхлээд цалингаа авч чадахгүй байдалтай байгаа хүмүүс байна. Тэдний хоёр нь хоорондоо зодолдсоны улмаас одоо шүүхээр хүртэл орох гэж байгаа. Монголоос ирсэн хүмүүс Украйн, Польш хүмүүсийн хамтаар ажилладаг. Гурван одтой буудлын барилгын ажлыг ганцхан жилийн хугацаанд ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй шахуу ажиллуулж байгаа юм билээ. Одоо дөнгөж барилгын суурь, хундаам цутгалтын ажил явагдаж байгаа. Эдгээр иргэдийн ирсэн виз ганцхан Польш улсад нэг жил зорчих эрхтэй, Шенгений бусад орон руу гарах эрхгүй виз юм билээ. Гэтэл ажил олгогч компани та нар энэ визээрээ Польшоос гадна Шенгений 24 орон руу чөлөөтэй гарч болно гэж хуурсан байсан. Тхуайн хүмүүсийн төлөөлөлтэй уулзаж, нөхцөл байдал ямар хэцүү байгааг харсан” гэх зэрэг мэдээллүүдийг өгч байлаа.

-САРЫН ТАВАН САЯ ТӨГРӨГИЙН ЦАЛИН АМЛАСАН Ч, ӨДРИЙН 12 ЦАГ АЖИЛЛАХДАА САЯ ХҮРЭХГҮЙ
ТӨГРӨГӨӨР МАШ ХЭЦҮҮ НӨХЦӨЛД АЖИЛЛАЖ БАЙНА-

Эл мэдээллийн лавшруулан сурвалжилж хөдөлмөрийн гэрээний дагуу очиж хууртагдан, хүнд нөхцөлд орсон гэх иргэдтэй холбогдохыг зорьсон юм. Ингээд тухайн газар ажиллаж байгаа нэгэн иргэнтэй холбогдоход, “Өнгөрөгч оны долдугаар сард урилгаа хүлээн авч хөдөлмөрийн гэрээгээ хийсэн. Энэхүү ажлын зарыг анх фейсбүүкээс олж харсан. Анх энэ зарын дагуу холбогдоход ажлын амлалт нь дэндүү сайхан байсан. Долдугаар сард бичиг баримтаа өгөөд есдүгээр сард хил даваад ажилдаа орчихсон байх юм шигээр ярьж байсан. Гэтэл арваннэгдүгээр сард биднийг хил давуулан авч явсан. Тэр хооронд ажлаасаа гараад хүлээж байсан юм. Би анхнаасаа барилгын тогооч гэдэг ажлыг нь сонирхож ирсэн. Гэтэл энд хүрээд ирэхэд тийм орон тоо байгаагүй. Эрэгтэй хүмүүстэй цуг шууд гадаа барилгын ажилд гаргасан. Энэ барилга дээр Украйнчууд болон Польшууд цуг ажиллаж байгаа.

Manpower standart компани надаас 3,5 сая төгрөг зальдах зорилгоор л барилгын тогоочийн орон тоо байгаа гэж худлаа хэлээд намайг энд аваад ирсэн. Биднээс зуучлалын мөнгөө аваад л Москва, Кданск хотоор дамжин өөрсдөө олоод яв гээд орхисон. Бид нар одоо хаачих вэ хүргэж өгөх хүн байхгүй, Польш руу яаж явах вэ гэхэд тухайн компанийн гадаад харилцааны ажилтан Болдоо гэх залуу “Явбал яв байвал бай, пизда нар минь” гэж бидэнд хэлсэн. Анх хэлэхдээ хүргээд өгнө, гэрээ хэлцэл бүгдийг нь хийнэ гэж хэлж байсан ч мөнгө аваад шууд хаясан. Гурван жилийн ажлын гэрээтэй ч, нэг жилийн визээр гарсан. Нэг хүнээс долоон сая гаруй төгрөг зарцуулж байж энэ хүртэл явж ирсэн. Хэл устай, сэргэлэн, танил талтай хүмүүс зугтсанаас одоо 18 хүн энэ хүнд нөхцөлд үлдээд байна. Эхлээд 29, дараа нь найман хүн нэмэгдэж ирснээс шүү дээ.

Ажлын нөхцөл байдал хүнд байна. Өдрийн 12 цагаар аймшигтай нөхцөлд байдалд ажлын хувцасгүй усны гуталтай ажиллаж байгаа. Анх сарын 1500 евро дээр гүйцэтгэлийн мөнгө нэмэгдээд сарын таван сая төгрөг өгнө гэж хэлсэн ч өнөөдөр сарын нэг сая дөрвөн зуу ч хүрэхгүй байна. Энд хүний эрх гэдэг зүйл нойл заачихсан байна. Ажиллаж эхэлсэн эхний 15 хоногийн цалинг барьцаа гээд өгөөгүй. Бүр 45 хоногийн дараа анхны цалин гэж өгсөн. Эх орон, гэр орон руугаа яаж, ямар нүүрээр хэрхэн буцах вэ. Энд хүмүүс гутарсандаа архи уухаас өөр юу ч хийж чадахгүй байна. Нөхцөл байдал үнэхээр хүнд байна.” гэсэн юм.

-ӨДӨРЖИНГӨӨ УСНЫ ГУТАЛТАЙ АЖИЛЛАХАД БӨӨР НУРУУНЫ ӨВЧЛӨЛ АВАХ ЭРСДЭЛ МАШ ӨНДӨР БАЙСАН-

Мөн бид Колобжег хотод "Manpower standart" компанийн хөдөлмөрийн гэрээгээр очоод ажиллаж чадахгүй зугтсан гэх иргэдтэй холбогдохыг зорьсон. Үүний дагуу нэгэн иргэнтэй холбогдоход тэрээр нэрээ нууцалж мэдээлэл өгөхийг хүслээ.

Тэрээр “Анх барилга угсралтын ажилд оруулна гээд 3,5 сая төгрөгөөс дээш цалин амласан. Очоод ажиллаж үзсэн. Биднийг аваачсан компани 2017 онд байгуулагдсан санхүүжилт муутай компани байсан юм билээ. Бид 29-үүлээ арваннэгдүгээр сарын 08-нд Монголоос гарч арванхоёрдугаар сарын 08-нийг хүртэл тэнд байсан. Нэг сарын турш ямар ч ажлын бүтээмж гарахгүй, амласан цалин мөнгө ч байхгүй хий хоосон зүйл байсан.

Би зугтаж гараагүй. Тэнд аваачсан хүмүүст нь бүтэхгүй юм байна, явлаа гэдгээ хэлээд явсан. Миний тооцооллоор тэнд одоо 16 хүн үлдсэн байх. Байнга чийглэг уур амьсгалтай байдаг орон. Тий байхад өдөржингөө усны гуталтай ажиллахад бөөр нурууны өвчлөл авах эрсдэл маш өндөр байсан. Тэгж ажиллахдаа сард сая хүрэхгүй төгрөгийн цалин авах байсан юм билээ. Тэгээд дэмий юм гэдгийг мэдээд орхиод явсан” хэмээн ярьсан юм.

-MANPOWER STANDART КОМПАНИ БАЙГУУЛАГДААД УДААГҮЙ Ч, ХҮН ХОХИРООСОН АСУУДАЛ ГАРГААГҮЙ ГЭВ-

“Manpower standart” гэх компанийн амлалтаар харийн нутагт өндөр цалин авч ажиллахаар гараад хууртагдсан залуус, бусад эх сурвалжууд ингэж ярилаа. Тэгвэл эхний ээлжийн 29 хүнийг аваачсан тус компанийн захирал Н гэх иргэн солигдож, сүүлийн найман хүнийг Польш руу явуулах ажлыг Б гэх шинэ захирал гүйцэтгэжээ. Бидэнд хамгийн анх “Manpower standart” компанийн хөлмөрийн гэрээгээр гадаад гарсан иргэд орох оронгүй гудамжинд байна гэх мэдээлэл ирж байсан билээ.

Тухайн үед бид тус компанитай холбогдож, нөхцөл байдлыг талаар тодруулахад дараах тайлбарыг өгч байв. Тус тайлбарт, “Манай компанийн гадаад руу хөдөлмөрийн гэрээгээр гаргасан 29 иргэдийн нэг нь ч гудамжинд гараагүй. Харин нэг эмэгтэй долоо найман сартай жирэмсэн гэдгээ хэлэлгүй нууж хаагаад араас нь оччихсон. Ажлын гэрээ гэдгээр гарсан учир төрөх асуудалд манай зүгээс ямар ч шийдвэр гаргаж чадахгүй. Зөвхөн Польшийн компанид гэрээт ажилчдыг зуучилж өгч байгаа. Гэтэл тэр жирэмсэн эмэгтэй тэнд очоод та нар миний байр хоолыг даа, тэгэхгүй бол та нарыг олон нийтэд зарлана гэж хэлсэн. Монгол руу буцаах гэхээр онгоцны зардал даахааргүй, буцаах боломжгүй байсан учир бид байр, эмнэлэг хайж өөрсдөөсөө шалтгаалах бүх зүйлийг хийсэн. Бусад хүмүүс ажил төрөлдөө гараад эхэлчихсэн байна. Та нарын яриад байгаа шиг байр хоолгүй хүмүүс байхгүй. Монголоос явахаас өмнө бүх хүмүүст хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын зөвлөгөө өгсөн. Манайх 2017 онд Гадаад хэргийн яамнаас гадаадад ажилтан гаргах зөвшөөрөл хүссэн. Гэтэл Польшоос … гэсэн бичиг шаардсан. Бичгээ хүлээх зуур Польшийн "Quality constructian" гэх компанитай хамтран ажиллах гэрээ хийснийхээ дагуу хөдөлмөрийн мултивиз хүсэхэд ирсэн. Тэрнийхээ дагуу иргэдийг явуулсан. Байгуулагдаад олон жил болоогүй ч хүн хохироосон хэрэг гараагүй” гэсэн юм.

Тус компани одоо гуравдугаар ээлжийн хүмүүсээ Польш руу гаргахаар бүртгэлээ эхлүүлсэн тухай мэдээлэл байна.