Ираны Үндэсний аюулгүй байдал, гадаад бодлогын хороо Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх хөлөг онгоцнуудаас татвар авахаар шийдвэрлэжээ. Шинэ журамд зааснаар уг хоолойгоор АНУ, Израил болон Ираны эсрэг хориг арга хэмжээ авсан орнуудтай холбоотой хөлөг онгоцууд нэвтрэхийг хориглоно. Мөн татварыг риалаар төлөхийг шаардах ажээ. Өмнө нь Америк-Израилын цэргийн ажиллагаа эхэлсний дараа Иран улс хоолойг хааж, арилжааны хөлөг онгоцууд дронуудын дайралтад удаа дараа өртөж байсан юм.

Гуравдугаар сарын 25-ны өдрөөс эхлэн Орос, Энэтхэг, Ирак, Хятад, Пакистан зэрэг зөвхөн “найрсаг” харилцаатай орнуудын хөлөг онгоцуудыг нэвтрэхийг зөвшөөрсөн байна.

Эргэн сануулахад, гурадугаар сарын 22-ны өдөр Д.Трамп Ормузын хоолойг нээхэд Ираны талд 48 цагийн хугацаа өгсөн юм. Хэрэв тус хоолойг усан тээвэрт зориулан нээхгүй бол АНУ-ын зэвсэгт хүчин тус улсын объектуудад цохилт өгнө гэдгийг тэрбээр анхааруулж байв. Дэлхийн газрын тосны хэрэглээний 20 хувь нь (өдөрт 20 сая орчим баррель) дамжин өнгөрдөг Ормузын хоолой нь газрын тосны нийлүүлэлтийн хувьд стратегийн онцгой ач холбогдолтой бөгөөд тус хоолойгоор нэвтрэх хөдөлгөөн одоогоор үндсэндээ зогсоод байна.

Гуравдугаар сарын 20-ны өдрөөс өмнө танкеруудад ачигдсан Ираны газрын тосыг борлуулах, тээвэрлэхийг АНУ-ын эрх баригчид гуравдугаар сарын 21-ний өдөр зөвшөөрчээ. Холбогдох шийдвэрийг Гадаад хөрөнгийг хянах газраас нийтэлсэн ерөнхий лицензээр баталгаажуулсан байна.

Ормузын хоолой бол дэлхийн эрчим хүчний эх үүсвэрүүдийг тээвэрлэдэг стратегийн чухал зам юм. Үүгээр нийт газрын тосны тавны нэг орчим хувийг, мөн Катараас нийлүүлдэг их хэмжээний байгалийн хийг тээвэрлэдэг. Уг хоолойд үүссэн аливаа саатал нь эрчим хүчний эх үүсвэрүүдийн үнэд шууд нөлөөлдөг бөгөөд үүний улмаас экспортлогчид нэмэлт орлого олдог бол инфляцын өсөлт, түлшний үнийн хөөрөгдөл болон эдийн засгийн бусад эрсдэлүүд тулгардаг.

Д.Жаргал